CORONA & CONTRACTEN – IS ER SPRAKE VAN ONVOORZIENE OMSTANDIGHEDEN?

Geschreven door Cathelijne Elassaiss-Schaap

Het coronavirus – en alle maatregelen die in dat kader worden genomen – hebben ook gevolgen voor ondernemers. Afspraken kunnen niet meer altijd worden nagekomen. Welke risico’s lopen ondernemers hierbij? Kunnen zij aansprakelijk zijn wanneer ze afspraken niet kunnen nakomen? En wat gebeurt er wanneer de andere partij afspraken schendt? Welke mogelijkheden zijn er? Waar moeten ondernemers op letten?

In een eerdere blog besprak ik al de mogelijkheid van overmacht. In deze blog wordt de mogelijkheid van een beroep op onvoorziene omstandigheden nader bekeken.

Is corona een onvoorziene omstandigheid? 
Kunnen afspraken niet worden nagekomen? Mogelijk is er sprake van onvoorziene omstandigheden (“imprévision”). Is dat het geval, dan kan de rechter op verzoek van een van de contractspartijen:

  1. de gevolgen van een overeenkomst wijzigen; of 
  2. de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden.

Wanneer is er sprake van onvoorziene omstandigheden?

Wat staat in het contract?
In de eerste plaats kan worden gekeken of in het contract is bepaald:

  1. wanneer er geen sprake is van onvoorziene omstandigheden (oftewel: blijkt hieruit dat uw situatie geen onvoorziene omstandigheid is);
  2. wat in de betreffende situatie als deze geldt.

Zijn er algemene voorwaarden van toepassing? Kijk daar dan ook in. Verder kunnen partijen naar Nederlands recht afspreken wat wel/niet onder bijzondere omstandigheden valt. Ook kunnen zij aangeven hoe in bepaalde situaties moet worden gehandeld. 

Tip: zorg bij het opstellen van contracten dat:

  • ten aanzien van bepaalde situaties – die voor u van belang zijn – is opgenomen dat deze niet kunnen worden aangemerkt als onvoorziene omstandigheden.;
  • afspraken zijn gemaakt over situaties die niet voorzien zijn bij het sluiten van de overeenkomst (de partijen kunnen op dit punt afwijkende belangen hebben);
  • voorzien is in situaties waarin u/de andere partij uw/diens verplichtingen niet kan nakomen;
  • het contract zo is ingericht dat de mogelijkheden van de andere partij om een beroep op onvoorziene omstandigheden (of bijvoorbeeld overmacht) zo beperkt mogelijk en zo min mogelijk in uw nadeel zijn.

Blijkt niet uit het contract of corona een onvoorziene omstandigheden is?
Blijkt niet uit het contract (en/of de algemene voorwaarden) of “de coronasituatie” moet worden aangemerkt als een onvoorziene omstandigheid? Dan moet worden teruggevallen op de wet. 

Welk nationaal recht is van toepassing? Dat hangt van de situatie af. Vaak kan dit uit de inhoud van de overeenkomst worden afgeleid. Dat toepasselijke recht bepaalt of er sprake is van onvoorziene omstandigheden . 

Is Nederlands recht van toepassing? Dan bepalen de specifieke omstandigheden van de situatie of er al dan geen sprake is van onvoorziene omstandigheden. De wet bepaalt dat hiervan sprake is wanneer: 

  1. de betreffende omstandigheid op het moment dat het contract tot stand kwam nog in de toekomst lag;
  2. de contractspartijen niet uitdrukkelijk of stilzwijgend in het contract rekening hebben gehouden met deze omstandigheid; en
  3. de situatie zo is, dat de andere partij naar maatstaven van de redelijkheid en billijkheid niet mag verwachten dat de overeenkomst ongewijzigd blijft. 

Hoe werkt het? Het verzoek moet aan de rechtbank worden gedaan. In deze coronasituatie komt daar een praktisch aspect bij: aangezien de rechtbanken gesloten zijn, moet hiermee worden gewacht totdat de rechtbanken weer op reguliere wijze werken of moet het dusdanig urgent zijn dat de rechtbank deze zaak bij wijze van uitzondering direct in behandeling neemt.

Er zijn onvoorziene omstandigheden voor de andere partij. Geldt dat dan ook voor mij? 
Is er sprake van onvoorziene omstandigheden bij de andere partij? En kunt u daardoor op uw beurt uw verplichtingen (naar derden) niet nakomen? Is er dan ook sprake van onvoorziene omstandigheden aan uw zijde? Dat is niet zonder meer het geval. Dat moet apart worden beoordeeld. Het kan zijn dat u op een alternatieve manier uw afspraak toch kan nakomen, bijvoorbeeld door een andere partij in te schakelen. Of had u bij het aangaan van uw verplichtingen al wel rekening kunnen en behoren te houden met de onmogelijkheid van de andere partij om te presteren? Dan is er geen sprake van onvoorziene omstandigheden aan uw zijde.

Tip: let erop dat uw contracten met uw toeleveranciers en uw contracten met uw opdrachtgevers op dit punt op elkaar aansluiten. 

Heeft u vragen?
Vraagt u zich af of u of u of een contractspartij een beroep op onvoorziene omstandigheden kan doen? Of wil u weten hoe u uw eigen positie voor de toekomst (nog) beter kan indekken? Wij helpen u graag. Neem dan vrijblijvend contact op met Cathelijne Elassaiss-Schaap via elassaiss@elassaiss.nl of via 0344 – 227 030.

Zie ook de blog: Leiden het coronavirus en de maatregelen daaromheen tot overmacht?

Cathelijne Elassaiss-Schaap

Cathelijne Elassaiss-Schaap

Advocaat bij Advocatenkantoor Elassaiss

Cathelijne Elassaiss-Schaap is sinds 2000 advocaat. Zij heeft zich gespecialieerd in het ondernemings- en privacyrecht.

Cathelijne adviseert over uiteenlopende onderwerpen. Daarnaast heeft zij ruime ervaring met het voeren van gerechtelijke procedures. Als ondernemer realiseert zij zich dat cliënten behoefte hebben aan duidelijke en praktische adviezen.

Meer informatie over Cathelijne en haar advocatenkantoor vindt u op www.elassaiss.nl.

Onze steun aan mede-ondernemers, daarom geen kosten.

Bekijk de spelregels en de algemene voorwaarden.